یک  پنجره برای دیدن

نام و نام خانوادگی:

دانش آموزان پایة دهم

رشتة ریاضی

به نام دادارپاک

دبیرستان نمونه الزهرا

آزمون درس فارسی دهم سال تحصیلی 97-1396

تاریخ آزمون:18/9/1396

زمان پاسخ نویسی: 70 دقیقه

الف

قلمرو زبانی ( 7نمره )

1-     معنی واژه های مشخّص شده را بنویسید.

الف) امّا در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود.                   ب) و مُکاری از ما سی دینار مغربی می خواست.

2-    در گروه کلمات زیر رابطة معنایی واژه ها را بیان کنید.

الف) طُمأنینه و تأنی                                       ب) فُرقت و وُصلت

3-    در جملة « شوخ از خود باز کنیم » معنای واژة مشخّص شده را با کاربرد امروزی آن  مقایسه کنید.

5/.

5/.

5/.

4-    در میان گروه کلمه های زیر نادرست های املایی را بیابید و درست آن ها را بنویسید.

قرابت و خویشاوندی، یال و غارب، وقب حیوان، مخمسه و گرفتاری، خذلان و درماندگی، عتبار و پند گرفتن،

      عذاب قرض و دین، معرکه و میدان جنگ، سور اسرافیل، طالع و سر نوشت،

1. 1.        با توجّه به معنا، املای چند واژه نادرست است؟ درست آن ها را بنویسید.
2. 2.       اَنعام: بخشش، صولت: هیبت، زلّت : لغزش، طلاتم: آشفتگی، فراق: آسایش، بیغوله:کُنج

5/1

1. 1.        متن زیر را بخوانید و به پرسش ها پاسخ دهید.
2. 2.       گفته اند: « نیکوترین »، از بهر آن بوَد که یوسف صدّیق وفادار بوَد و یعقوب خود او را به صبر آموزگار بوَد، و زلیخا در عشق و درد او بی قرار بوَد و اندوه و شادی در این قصّه بسیار بود، و خبر دهنده از او مَلِک جبّار بوَد؛ فلاجرم حدیث ایشان نیکوترین احادیث اهل روزگار بوَد.
3. a.       الف) با توجّه به ساختمان واژه، برای هر یک از موارد خواسته شده در جدول، یک واژه بیابید و  بنویسید.
4. 3.      ساده
5. 4.       مرکب
6. 5.      مشتق
7. 6.       مشتق- مرکب
8. 7.       
9. 8.       
10. 9.        
11. 10.      
12. a.       الف) در گروه اسمی « نیکوترین احادیثِ اهلِ روزگار»، هسته و نوع وابسته ها را مشخّص کنید. ..........   ...............
13. b.      ب) برای الگوی « هسته + صفت بیانی » یک گروه اسمی بیابید و بنویسید.  .......................
14. c.       پ) برای کاربرد « واو عطف » یک نمونه بیابید و بنویسید. ..............
15. d.      ت) فعل « گفته اند » را با حفظ شخص به زمان های ماضی بعید و مضارع اخباری  ببرید.....................      ...................

1

1

5/.

5/.

5/

1. 1.        در بیت زیر جهش ضمیر را مشخّص کنید و نقش ضمیر  جهش یافته را بنویسید.
2. 2.       مخور طعمه جز خسروانی خورش        که جان یابدت زان خورش پرورش

5/.

ب

1. 3.      قلمرو ادبی ( 5 نمره )
2. 4.       در عبارت زیر، یک واژه در مفهوم مجازبیابید و مفهوم مجازی را بنویسید.

پیش دیوار آنجه گویی هوش دار          تانباشد پس دیوار گوش

1. 5.      در شعر زیر کدام واژه،ایهام دارد؟ مفاهیم دو گانة آن را بنویسید.
2. 6.       گفتم غم تو دارم گفتا غمت سرآید             گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآید
3. 7.      در نوشتة زیر به دو آرایة بارز اشاره کنید.
4. 8.      این قصّه عجیب ترین قصّه هاست؛ زیرا که در آن دو ضد جمع بوَد: هم مِحنَت بوَد و هم شادی؛ هم راحت بوَد، هم آفت.
5. 9.       در همة گزینه ها به جز گزینة ......... « حس آمیزی » وجود دارد؟
6. a.       الف) قیافة بانمک               ب) سخنان شیرین                          پ) هوای سرد          ت) صدای گرم

5/.

5/.

5/.

25/

ب

1. 1.        در بیت زیر ارکان تشبیه را مشخّص کنید.
2. 2.       گه به دهان بر زده کف چون صدف        گــاه چو تیری کــه رود بــر هدف
3. 3.      واژه های « قافیه » در بیت زیر نشان دهید.
4. 4.       گفتم غم تو دارم گفتا غمت سر آید        گفتم کــه ماه من شو گفتا اگر برآید
5. 5.      بیت های زیر را کامل کنید.
6. 6.       باز این چه ............. عظیم است؟! کــز زمین        بی .......، خاسته تا عرش اعظم است
7. 7.      گر خوانمش قیــامت دنیـــا بعیـد نیست        .........................................................

1

25/.

2

پ

1. 8.      قلمرو فکری ( 8 نمره )
2. 9.        
3. 10.     در بیت « در بن این پردة نیلوفری/ کیست کند با چو منی همسری؟ » منظور از « پردة نیلوفری » چیست؟

1. 11.     در عبارت « این آخری ها فریاد را فقط در شعرش می شد جست » از جلال آل احمد در بارة نیما یوشیج، مفهوم واژة     « فریاد » چیست؟
2. 12.    مفهوم عبارت های زیر را بنویسد.
3. 13.   و اندر همه کاری داد از خویشتن بده، که هر که داد از خویشتن بدهد، از داور مستغنی است.
4. 14.     
5. 15.   معنی و مفهوم هر یک از بیت های زیر را بنویسید.
6. 16.    عبارت « به زبان دیگر مگو و به دل دیگر مدار، تا گندم نمای جو فروش نباشی » انسان را از کدام خوی ناپسند، بر حذر می دارد؟
7. 17.   هر یک از مفاهیم رو به رو، مربوط به کدام بیت است؟       الف) فروتنی         ب)اطاعت و فرمان پذیری
8. 18.   گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت        گفتا تو بندگی کن کاو بنده پرور آید
9. 19.    بلنـــدی از آن یافت کــو هست شد        در نیستی کـــوفت تا هست شـد
10. 20.    مفهوم کدام گزینه متفاوت است؟
11. a.       الف) غم و شادی جهان را نبـــود هیـچ ثبات        هر زمان ، حال وی از شکل دگر خواهد شد
12. b.      ب) دمـی آب خـوردن پس از بــــد سـگال        بِه از عمــرِ هتــاد و هشتــاد ســـــال
13. c.       پ) گفتم زمان عشرت، دیدی که چون سر آمد        گفــتا خموش حافظ، کاین غصّه هم سر آید
14. d.      ت) شــاد و بــی غم بــزی که شـادی و غم         زود آینـــــد و زود مــــی گـــذرنـد
15. 21.    از بیت زیر چه مفهومی درک می کنید؟
16. 22.   چنین است رســم سـرای درشت        گهی پشت به زین و گهی زین پشت
17. 23.   
18. 24.   نوع ادبی هر یک از گزینه های زیر را مشخّص کنید.
19. a.       الف) و به هر نیک و بد، زود شادان و زود اندوهگین مشو، که این فعل کودکان است.
20. b.      ب) گر در طلبت رنجی، ما را برسد شاید        چون عشق حرم باشد، سهل است بیابان ها

1

5/.

5/.

1

1

1

5/.

5/.

1

1